Fundir og umsagnarferli í löndunum
Í þessum viðauka er lýsing á ferli í tengslum við fundi og umsagnarferli í löndunum vegna skýrslu um skattamál. Í fjórum landanna voru haldnir hefðbundnir fundir sem fulltrúi viðkomandi lands í Stjórnsýsluhindranaráði skipulagði (Noregi, Finnlandi, Svíþjóð og Danmörku). Á Íslandi, Álandseyjum og Grænlandi voru skipulögð skrifleg umsagnarferli. Í Færeyjum var ekki mögulegt að framkvæma umsagnarferli.
Vilji verkefnishópsins var að í hverju landi væri breið þátttaka atvinnurekenda og launafólks á fundunum, svo hægt væri að fá staðfest hvort ábendingar um þau vandamál sem fjallað er um í skýrslunni séu réttmætar, og einnig að fá staðfestingu á því að tillögurnar að lausnum muni auðvelda fólki að stunda fjarvinnu á Norðurlöndum.
Skriflegu umsagnarferlin fóru þannig fram að fulltrúi landsins í Stjórnsýsluhindranaráði sendi viðeigandi hagsmunaaðilum skýrsluna og fékk álit sem svo voru send áfram til verkefnishópsins.
Fulltrúinn aðstoðaði einnig við skipulag fundarins í samstarfi við verkefnishópinn, sem fór yfir vandamál þau og lausnir sem koma fram í drögum að skýrslunni, sem voru síðan tekin til umfjöllunar.
Hér á eftir er yfirlit yfir þátttakendur á fundum og í umsagnarferlum ásamt síðari skriflegum samskiptum við löndin, eftir því sem við á.
Samnorræn vandamál
Í kjölfar samtals í löndunum tóku Norska starfsgreinasambandið (YS) og Norræna verkalýðssambandið (NFS) upp (í bréfum og tölvupóstum) nokkur þeirra vandamála sem eru samnorræn og eru þess vegna afgreidd fyrir hönd allra Norðurlandanna. Sum vandamálanna snúast um hvort hætta sé á að innleiðing nýju tillagnanna auðveldi einstaklingum og fyrirtækjum að komast hjá því að greiða skatt. Önnur varða áhyggjur sem snerta almannatryggingakerfið og starfskjör vegna hlutafjarvinnu og fjarvinnu. Um spurningar og svör varðandi samnorræn vandamál má lesa nánar í viðauka þessum.
Í svari verkefnishópsins er því hafnað að innleiðing nýrra einfaldari reglna auki möguleika á skattaundanskotum frá því sem nú er raunin með gildandi reglum.
Varðandi almannatryggingar og starfskjör vegna hlutafjarvinnu og fjarvinnu, þá er hlutverk verkefnishópsins einungis að greina vanda varðandi skatta og – lausnir. Þessi mál eru því utan verksviðs verkefnishópsins.
NOREGUR
Umræðufundurinn fór fram hjá NHO, Ósló þann 19. desember 2022. Vibeke Hammer Madsen, fulltrúi Noregs í Stjórnsýsluhindranaráðinu, stjórnaði umræðufundinum. Umræður á fundinum voru góðar og uppbyggilegar. Ábendingar um þau vandamál sem fjallað er um í skýrslunni eru réttmætar, og tillögur að lausnum álitnar góð aðferð í átt að einföldun á þessu sviði.
Verkefnishópurinn fékk í kjölfarið samnorrænar athugasemdir frá YS og NFS. Aftast í viðauka þessum má lesa nánar um þær.
Þáttakendur á fundi
- Ellen Mulstad, NHO (Næringslivets Hovedorganisasjon)
- Anne-Lise Rolland, LO (Landsorganisasjonen i Norge)
- Kjetil Staalesen, LO (Landsorganisasjonen i Norge)
- Bengt Holmen, Akademikerne
- Jon Olav Bjergene, Unio (Hovedorganisasjonen for universitets- og høgskoleutdannede)
- Morten Skauge, Virke (Hovedorganisasjonen for handels- og tjenestenæringen)
- Tore Eugen Kvalheim, Spekter (Norges ledende arbeidsgiverforeninger for private og offentlige eide virksomheter)
- Jakob Rasborg, Resonans Nordic
- Fredrik Lundgren, KPMG Danmark
- Håkon Rakkenes, KPMG Norge
- Sandra Forsén, Norræna ráðherranefndin
Skriflegt svar frá LO
Takk fyrir góðan fund fyrir jól! Það er rétt að við tókum undir ábendingar um hvaða þættir það eru sem við upplifum sem hindranir og tillögur að einföldun reglnanna. Það er þó ein undantekning þar á, við tjáðum okkur ekki um það hvar skattskyldan ætti að liggja vegna heimaskrifstofu í einu landi þegar atvinnurekandi er í öðru landi.
Það er augljóst að reglurnar eiga að vera skýrar og umsýsla þeirra eins lítil og kostur er. Dæmin sem komu fram í skýrslunni og á fundinum sýndu á mjög skýran hátt að nokkuð er um óþarfa tvíverknað og óvissu í sambandi við störf og búsetu í sitt hvoru landinu.
Hvorki Kjetil né ég höfðum þó nægar forsendur til að geta tjáð okkur fyrir hönd LO, t.d. um tillögu að lausn: skattlagningu í landi atvinnurekandans.
Vinsamlegast
Anne-Lise H.
Rolland Advokatene i LO
Landsorganisasjonen i Norge
Torggata 12, 0181 Oslo
The LO lawyers' Facebook group
Anne-Lise H.
Rolland Advokatene i LO
Landsorganisasjonen i Norge
Torggata 12, 0181 Oslo
The LO lawyers' Facebook group
Svar frá VIRKE
SVÍÞJÓÐ
Umræðufundurinn fór fram í Utanríkisráðuneytinu í Stokkhólmi þann 14. febrúar 2023. Sven-Erik Bucht, fulltrúi Svíþjóðar í Stjórnsýsluhindranaráðinu, stjórnaði umræðufundinum. Umræður á fundinum voru góðar og uppbyggilegar. Ábendingar um þau vandamál sem fjallað er um í skýrslunni eru réttmætar, og tillögur að lausnum álitnar góð aðferð í átt að einföldun á þessu sviði.
Verkefnishópurinn fékk í kjölfarið samnorrænar athugasemdir frá YS og NFS. Síðast í viðauka þessum má lesa nánar um þær.
Þátttakendur á fundinum:
- Sven-Erik Bucht, Stjórnsýsluhindranaráðinu
- Carina Mårtensson, Utanríkisráðuneytinu í Svíþjóð
- Ellen Dahl, Sydsvenska Industri- och Handelskammaren
- Pål M. Jebsen, Norsk-Svenska Handelskammaren Stockholm
- Claes Hammarstedt, Svenskt Näringsliv
- Sabrina Suikki, Norrbottens Handelskammare
- Jenny Rydstedt, Saco (Sveriges akademiker)
- Fredrik Lundgren, KPMG Danmark
- Johan Rova, KPMG Sverige
- Petri Suopanki, Norrænu ráðherranefndinni
DANMÖRK
Umræðufundurinn fór fram í danska þjóðþinginu, Folketinget, í Kaupmannahöfn þann 2. mars 2023. Annette Lind, fulltrúi Danmerkur í Stjórnsýsluhindranaráðinu, stýrði umræðufundinum. Umræður á fundinum voru góðar og uppbyggilegar. Ábendingar um þau vandamál sem fjallað er um í skýrslunni eru réttmætar, og tillögur að lausnum álitnar góð aðferð í átt að einföldun á þessu sviði.
Dansk Industri kallaði eftir sjónarmiðum aðildarfélaga sinna varðandi athugasemdir við skýrsluna og fékk verkefnishópurinn þær sendar í kjölfarið með tölvupósti.
Athugasemdirnar snúa að því að hreyfanleika vinnuaflsins er aftrað. Vandamál vegna tímabundinna verkefna í öðru norrænu landi (hlutafjarvinna), að tvöföld launaskráning er krefjandi, óskýrt er hvernig túlka ber fasta starfsstöð og vandamál tengd því að lána út starfsmenn til styttri dvalar í eigin fyrirtæki. Lesa má nánar um athugasemdir hér á eftir.
Þátttakendur á fundinum:
- Annette Lind, Stjórnsýsluhindranaráð og þingmaður og
- Søren Kjærsggard Høfler, Dansk Industri
- Lene Nielsen, Dansk Industri
- Jens Heinrich, Stjórnsýsluhindranaráði og Sendiskrifstofu Grænlands í Kaupmannahöfn
- Stina Saxbøl, Dansk Metal
- Jacob Ravn, Dansk Erhverv
- Birgitte Nymark, Dansk Arbejdsgiverforening
- Tobias Vestergaard Christensen, Fagbevægelsens Hovedorganisation
- Jakob Rasborg, Resonans Nordic
- Fredrik Lundgren, KPMG Sverige
- Petri Suopanki, Norrænu ráðherranefndinni
Svar frá Dansk Industri
Kærar þakkir fyrir góðan fund þann 2. þessa mánaðar um vinnumarkaðinn í kjölfar kórónu-faraldurs í tengslum við norræna skattasamninginn. Við metum mikils viðleitni þína til að bregðast við (m.a.) skattalegum hindrunum fyrir því að sækja vinnu þvert á landamæri á Norðurlöndum.
Eins og lofað var á fundinum hefur DI kallað eftir athugasemdum frá aðildarfélögum við ágætum drögum að skýrslu.
Jákvæðar umsagnir hafa borist vegna skýrslunnar. Tvö fyrirtæki hafa komið með athugasemdir sem snúa að einstökum atriðum á grundvelli aðstæðna þeirra í dag. Athugasemdirnar eru eftirfarandi:
Eitt fyrirtæki upplýsir að í skýrslunni um „Behov og muligheder for opdatering af den nordiske skatteaftale med fokus på arbejdskraftens mobilitet“ virðist sjónum helst beint að fólki sem starfar þvert á landamæri, sem augljóslega skiptir máli hér.
Hjá fyrirtækinu starfar þó fjöldi starfsmanna sem sendir eru í tímabundnar vinnuferðir, t.d. til Noregs og Svþjóðar. Dæmigerð útleiga vinnuafls. Það er því mjög mikilvægt að einföldun reglnanna (m.a. um skattlagningu) eigi einnig við um slíkar aðstæður, þ.m.t. meðal annars að ekki þurfi að skila reglubundnum skilagreinum og uppgjörum annars staðar en í heimalandinu.
Fyrirtækið leggur mikið á sig til að halda tvöfalda launaskrá (shadow payroll) í Noregi og Svíþjóð, þ.m.t. að útvega skattanúmer og tryggja að skattgreiðslur séu réttar samkvæmt lokaálagningu skatta. Í Danmörku heldur fyrirtækið mjög nákvæmt yfirlit yfir það hvernig launin skiptast, sem dönsk skattyfirvöld hafa einnig aðgang að. Því væri einnig kjörið að í staðinn fyrir skyldu til að senda inn skilagreinar jafnóðum og halda eftir skatti í Noregi og Svíþjóð, þyrfti einungis að senda skilagreinar og halda eftir skatti í Danmörku (með dönsku skattaálagi), og þar yrðu svo auðvitað veittar upplýsingar um skiptingu launa milli Danmerkur/Noregs og Danmerkur/Svíþjóðar.
Ef unnið er með sameiginlegt norrænt dagbókarkerfi, telur fyrirtækið að vert væri að hugleiða hvort einnig ætti að gera atvinnurekendum/starfsmönnum kleift að hlaða upp gögnum úr eigin kerfum. Margir eru með annað hvort tímaskráningu eða dagbók í einhverju öðru samhengi, og því væri ástæða til að skoða sjálfkrafa upphleðslu/samstillingu.
Annað fyrirtæki upplýsir að það kannist almennt séð við þær áskoranir sem koma fram í skýrslunni og styðji einföldun í átt að sameiginlegum reglum varðandi
- hvenær um er að ræða fasta starfsstöð,
- færri skráningar í starfslandinu
- skattlagningu starfsmannsins einungis í ráðningarlandinu og
- uppgjör skatttekna milli stjórnvalda í viðeigandi löndum.
Ábendingar fyrirtækisins um það hverjar eru mikilvægustu hindranirnar varðandi starfsmenn sem sækja vinnu þvert á landamæri á Norðurlöndum:
Áhyggjur varðandi fasta starfsstöð
Það er mjög flókið að komast að því hvort stofna skuli fasta starfsstöð þegar starfsmaður starfar í fjarvinnu í öðru landi. Þó kallaður sé til óháður ráðgjafi er það ekki alltaf skýrt hvenær talið er að stofnað sé til fastrar starfsstöðvar. Það er einkum erfitt að meta þessi tengsl í Noregi og Finnlandi.
Skráning í fleiri en einu landi
Ef starfsmaður fyrirtækis vinnur í öðrum skandinavískum löndum í nokkra daga (útsendur eða í fjarvinnu), þarf að skrá erlenda fyrirtækið í landinu þar sem vinnan er unnin.
Það er kostnaðarsamt og mikil fyrirhöfn fyrir fyrirtækið að skrá sig í öðrum löndum. Í Noregi er skylda að skrá erlenda fyrirtækið ef starfsmenn þess vinna í Noregi. Svíþjóð hefur innleitt sambærilegar reglur, þar sem erlenda fyrirtækinu er nú skylt að skrá sig, ef það sendir reikninga til sænsks dótturfyrirtækis eða til viðskiptavinar í Svíþjóð. Það á einnig við þó starfmennirnir verði ekki skattskyldir.
Skattlagningu starfsmanns frá fyrsta degi í Noregi og eftir 45 daga í Svíþjóð fylgir þónokkur umsýsla og aukakostnaður fyrir fyrirtækið.
- Fyrirtækið á mánaðarlega að halda eftir tekjuskatti af sömu tekjum, bæði í heimalandinu og starfslandinu.
- Fyrirtækið á að stofna „skuggalaunaskrá“ í gestgjafalandinu:
a. ef skráin er útbúin innanhúss í fyrirtækinu, fylgir því mikil umsýsla
b. ef skráin er gerð af óháðum aðila fylgir því kostnaðarauki. - Það hefur áhrif á lausafjárstöðu starfsmannins, ella verður fyrirtækið að borga erlendan skatt fyrir hönd starfsmannsins og fá upphæðina endurgreidda í sambandi við skattframtal.
- Aðstoð þarf við gerð skattframtals bæði í heima- og starfslandi til að tryggja að farið sé að öllum reglum og tryggja uppgjör skatta.
Skattlagning tekna frá öðru norrænu landi
Flestir starfsmenn fyrirtækisins sem starfa í öðrum norrænum löndum eru danskir starfsmenn sem starfa í Noregi eða í Svíþjóð. Heildarlaun þessara starfsmanna eru skattskyld í Danmörku og einungis tekjur sem aflað er í Svíþjóð og Noregi eru skattskyldar í Svíþjóð og Noregi. Í Danmörku er veitt ívilnun vegna skatta sem greiddir eru í Svíþjóð og í Noregi. Skattlagningu í bæði heima- og gestgjafalandinu fylgir yfirleitt aukin umsýsla, eins og nefnt var hér að ofan undir fyrirsögininni „Skráning í fleiri en einu landi“.
Um starfsmenn sem búa í einu norrænu landi og starfa í öðru, gildir fjöldi flókinna reglna sem tengjast skattlagningu einstaklingsins, t.d. tvíhliða samningar, mismunandi aðferðir til að komast hjá tvísköttun, og áhrif þess hver staða starfsmannsins gagnvart almannatryggingum landanna er. Viðkomandi fyrirtæki hefur orðið fyrir því að vegna mjög svo flókinna reglna sem gilda í norrænu löndunum hafa einstaklingar afþakkað starfstilboð (flutning frá Svíþjóð til Danmerkur), því það var of erfitt að öðlast fulla yfirsýn yfir fjárhagslegar afleiðingar.
Skattlagning lífeyris
Lífeyrir er algengt vandamál þegar kemur að frádrætti vegna greiðslna til erlendra lífeyriskerfa og skattlagningu greiðslna frá erlendum lífeyrissjóðum. Viðurkenning á lífeyriskerfum annarra norrænna landa getur verið góð aðferð til að leysa þennan vanda.
Þar að auki get ég upplýst að Karsten Lauritzen, sviðsstjóri á samgöngusviði hjá Dansk Industri, bendir á það í Berlingske í dag, að breyta þurfi frádráttarreglum vegna ferða yfir Eyrarsundsbrúna (1. blaðhluti, bls. 6. Til að brjóta ekki á höfundarrétti set ég ekki greinina með í viðhengi). Leiðrétting frádráttarins mun einnig auka hreyfanleika vinnuafls á Norðurlöndum – í það minnsta á Eyrarsundssvæðinu. Eins og reglurnar eru í dag er frádrátturinn ekki leiðréttur.
Láttu endilega vita ef einhverjar spurningar vakna vegna þess sem nefnt er hér á undan, eða ef ég get á einhvern annan hátt orðið til aðstoðar í framtíðinni. DI hefur mikinn áhuga á að gera norrænan vinnumarkað skilvirkari.
Vinsamlegast
Lene Nielsen
Yfirráðgjafi
Lene Nielsen
Yfirráðgjafi
Svar verkefnishópsins til Danmerkur (DI)
Kæra Lene Nielsen
Kærar þakkir fyrir ítarlegar athugasemdir vegna skýrslunnar. Við skiljum athugasemdirnar þannig að í meginatriðum séuð þið sátt við lausnir skýrslunnar. Lausnirnar sem koma fram í skýrslunni taka tillit til flestra þeirra vandamála sem þið minnist á. Við erum sammála því að aukin áhersla á „styttri ferðir til Svíþjóðar og Noregs“ og „að gera atvinnurekendum/starfsmönnum kleift að hlaða upp gögnum úr eigin kerfum með sameiginlegu dagbókarkerfi“ myndi auðvelda umsýslu fyrir fyrirtæki á Norðurlöndum.
FINNLAND
Umræðufundurinn fór fram í húsnæði KPMG í Helsinki þann 1. febrúar 2023.
Kimmo Sasi, fulltrúi Finnlands í Stjórnsýsluhindranaráðinu, stjórnaði umræðufundinum. Umræður á fundinum voru góðar og uppbyggilegar. Ábendingar um þau vandamál sem fjallað er um í skýrslunni eru réttmætar, og tillögur að lausnum álitnar góð aðferð í átt að einföldun á þessu sviði. Þó komu fram ákveðnar áhyggjur af því hvernig skatttekjum verður skipt á milli landanna eftir breytingarnar.
Þátttakendur á fundinum:
- Niko Pankka, SAK (Finlands Fackförbunds Centralorganisation)
- Elena Gorschkow, STTK (Tjänstemannacentralorganisationen)
- Pasi Sorjonen, Akava (Centralorganisationen för högutbildade)
- Lauri Lehmusoja, EK (Finlands näringsliv)
- Jukka-Pekka Hellman, SY (Finlands Företagare)
- Emmiliina Kujanpää, EVA (Finnish Business and Policy Forum)
- Minna Ojala, Finansministeriet
- Ann-Sofie Stude, Utrikesministeriet
- Anna-Leena Rautajuuri, VH (Skattemyndigheterna)
- Paula Holmström, KPMG Finland
- Fredrik Lundgren, KPMG Danmark
- Petri Suopanki, Nordiska ministerrådet
ÍSLAND
Siv Friðleifsdóttir, fulltrúi Íslands í Stjórnsýsluhindranaráðinu, sá um umsagnarferlið. Hún sendi skýrsluna út um miðjan febrúar með svarfresti til 10. mars til Samtaka atvinnulífsins (SA) og Alþýðusambands Íslands (ASÍ), og Bandalags starfsmanna ríkis og bæja (BSRB), Bandalags háskólamanna (BHM) og Kennarasambands Íslands (KÍ).
Svörin gefa til kynna að ábendingar um þau vandamál sem fjallað er um í skýrslunni séu réttmætar, og tillögur að lausnum álitnar góð aðferð í átt að einföldun á þessu sviði.
Svar frá Íslandi (Kennarasambandið):
Hér að neðan er svar okkar og almennar athugasemdir.
a) Eruð þið sammála því að staðan sem þarna er lýst hafi eða geti haft neikvæð áhrif á ykkar félagsmenn/fyrirtæki? Já
b) Eru tillögurnar til þess fallnar að bæta frjálsa för og/eða vinnuumhverfi ykkar félagsmanna/fyrirtækja? Já
c) Hafið þið aðrar tillögur? Nei, ekki á þessum tímapunkti
d) Önnur viðbrögð?
- Einstaklingar og/eða fjölskyldur velja að búa í tveimur eða fleiri löndum og/eða flytja á milli landa til lengri eða skemmri tíma. Þannig kunna kennarar t.d. að hafa farið í námsleyfi og stundað nám í öðrum löndum, og í sumum tilvikum hafa makar þeirra flutt til þeirra og starfað í fjarvinnu á meðan kennarinn stundar nám, eða viðkomandi hafa haldið tveimur heimilum, annað í námslandinu og hitt hér á landi. Í sumum tilvikum vinna makar störf sín í tveimur eða fleiri löndum. Ef skattumhverfið er of flókið í því landi þar sem kennari hyggst stunda frekari þjálfun getur það leitt til þess að vinnuveitandi maka samþykki ekki að hann vinni í fjarvinnu, t.d. vegna aukins kostnaðar við umsýslu launa og hættu á að slík tilhögun feli í sér stofnun fastrar starfsstöðvar atvinnurekandans erlendis. Ef vinnuveitandi makans getur ekki samþykkt fjarvinnu vegna þess hversu flókið skattaumhverfið er og vegna aukins kostnaðar getur það leitt til þess að kennarinn hætti við nám erlendis.
- Einnig eru dæmi um að makar kennara hafi kosið að stunda nám erlendis og að viðkomandi kennarar hafi kosið að flytja út og stunda fjarkennslu, t.d. í framhaldsskóla tímabundið meðan makinn er í námi. Þetta gæti verið gott fyrir vinnuveitandann (íslenska skólann) þar sem viðkomandi kennari myndi styrkja sig á nýju tungumáli og læra nýja menningu sem gæti gagnast skólasamfélaginu. Ef skattaumhverfið er flókið og skólinn þarf að kaupa launaþjónustu erlendis getur það hindrað samþykki slíkrar fjarvinnu/fjarkennslu.
- Flókið fjölþjóðlegt skattaumhverfi fælir starfsmenn, fjölskyldur þeirra og vinnuveitendur frá því að flytja og stunda nám milli landa og vinnur gegn markmiðum EES-samningsins.
- Mikilvægt er að hvetja kennara, skólastjóra og aðra til að leita sér frekari þjálfunar í öðrum löndum, t.d. til að auka fjölbreytni í menntun og bakgrunni starfsfólks á Íslandi. Möguleikar maka námsmanna til að vinna í fjarvinnu geta haft áhrif á möguleikanna að stunda nám erlendis.
- Ávinningurinn af því að auka flæði vinnuafls, þar á meðal skólastjórnenda, kennara og nemenda milli landa, er sá að fjölbreytni starfsmanna og nemenda á vinnustöðum eykst, þar á meðal skóla. Aukinn fjölbreytileiki sameinar fólk með ólíkan bakgrunn, þar á meðal ólíka menntun og reynslu, sem getur leitt til fjölbreyttari, nýrra og fleiri hugmynda og ákvarðana, þar sem hægt er að skoða þær frá mörgum mismunandi sjónarhornum og leiða því til betri lausna. Gera má ráð fyrir að aukin fjölbreytni geti leitt til aukinnar nýsköpunar og samkeppnishæfni í þágu alls samfélagsins.
- Auk þess má bæta við að með því að einfalda skattaumhverfið getur það auðveldað íslenskum fyrirtækjum að selja vörur og þjónustu erlendis og það hvetur erlend fyrirtæki til að hefja starfsemi á Íslandi. Flókið skattaumhverfi getur einnig leitt til skattsvika og að skattur sér talinn fram í röngu landi þar sem það verður of flókið fyrir vinnuveitendur og starfsmenn að telja fram tekjur, greiða staðgreiðslu og launatengd gjöld í réttu landi.
Svar til Íslands
Við þökkum kærlega fyrir hugleiðingar ykkar og álit þar sem gengið er út frá reynslu kennara. Við erum sannfærð um að þetta svið endurspeglar sambærileg vandamál á öðrum fagsviðum. Við skiljum það svo að þið séuð sammála okkur um vandamál og lausnir. Takk fyrir svarið.
GRÆNLAND
Jens Heinrich, fulltrúi Grænlands í Stjórnsýsluhindranaráði, sá um umsagnarferlið. Drög að skýrslu voru send um miðjan febrúar 2023 með svarfresti til mars 2023. Skýrslan var send til skattyfirvalda í Grænlandi og stéttarfélaganna SIK (Sambands verkalýðsins), ASG (Samtaka háskólamanna) og IMAK (Stéttarfélags kennara).
Svar frá Grænlandi:
Hér fer á eftir samantekt á viðbrögðum skattyfirvalda í Nuuk við kynningu á skýrslu um skattamál, frá Kim Neumann, yfirmanni, og Morten Selvejer, lögfræðilegum ráðgjafa skattyfirvalda:
- Problem area 1 – permanent establishment when working from home:
- also increase in the amount of work performed from home, but this is not very prevalent in Greenland since there are few employees from the other Nordic countries
- many of the people from other Nordic countries are employed on trawlers, in the mining industry and large construction projects – as well as consultants in the construction industry
- the expectation is that more work from home will cost tax revenue - Problem area 2 – Employer registration requirements in multiple countries:
- there is already an agreement with Denmark, which is where most people come from
- expectation that it is difficult to succeed, as there will be cases where you fall between two stools - Problem area 3 – taxation of salary income from work in another Nordic country:
- in practice, the system is not set up for salaries to be paid to someone without a Danish national ID number. This will make things difficult with Nordic employees
- some kind of additional ID number will need to be created. For employees
- expectation that Greenland will lose money
- tax treaties are therefore needed with the other Nordic countries (there are no agreements with Sweden and Finland) - Problem area 4 – taxation of pensions etc. when working in another Nordic country
- Greenland has had a pension agreement with Denmark since 2017
- the current scheme works for Greenland, where the payment is taxed
- Greenland will lose tax revenue if it is taxed at payout - Vandamálasvið 1 – föst starfsstöð vegna heimavinnu:
- umfang heimavinnu eykst einnig hér, en gögnin frá Grænlandi byggjast á fáum einstaklingum því þar eru fáir starfsmenn frá öðrum norrænum löndum
- margir frá öðrum norrænum löndum starfa á togurum, við námugröft og stórar byggingarframkvæmdir – og sem ráðgjafar í byggingageiranum
- gert er ráð fyrir að aukin heimavinna muni kosta skatttekjur - Vandamálasvið 2 – skráningarskylda atvinnurekanda í fleiri en einu landi:
- nú þegar er í gildi samningur við Danmörku, en flestir koma þaðan
- gert er ráð fyrir að það sé erfitt að láta þetta ganga upp, þar sem í mörgum tilfellum mun fólk hafna milli tveggja kerfa - Vandamálasvið 3 – skattlagning launatekna vegna starfa í öðru norrænu landi:
- kerfið ekki undir það búið að greiða út laun án kennitölu. Það flækir málin með norræna starfsmenn
- þá þyrfti að stofna eins konar auka skráningarnúmer fyrir starfsfólk
- gert er ráð fyrir að Grænland verði af peningum
- þess vegna eru skattasamningar við hin norrænu löndin nauðsynlegir (vantar samninga við Svíþjóð og Finnland) - Vandamálasvið 4 – skattlagning lífeyris o.fl. vegna starfa í öðru norrænu landi
- Grænland hefur samning við Danmörku um lífeyrismál (frá árinu 2017)
- núgildandi fyrirkomulag virkar fyrir Grænland, en skattur af inngreiðslum er greiddur þar
- Ef útgreiðslur úr lífeyrissjóðum eru skattlagðar missir Grænland skatttekjur
Svar til Grænlands
Kæru Kim Neumann og Morten Selvejer
Takk fyrir álit ykkar vegna skýrslu og lausna.
Varðandi vandamálasvið 1 í tengslum við skatttekjur, þá er okkar hugmynd að skatti sé í meginatriðum skipt á sama hátt og í dag, sbr. 15. grein í norræna tvísköttunarsamningnum, á grundvelli þess hvar starfið er unnið, en það gætu auðvitað verið aðrir þættir sem taka þarf tillit til í uppgjörskerfinu.
Varðandi önnur vandamálasvið þá leggjum við til að Danmörk gæti hagsmuna ykkar í sambandi við lausn á skattavanda sem tengist fjarvinnu. Því eru athugasemdir ykkar teknar með í skýrslunni.
ÁLANDSEYJAR
Max Anderson, fulltrúi í Stjórnsýsluhindranaráði, sá um umsagnarferlið. Skýrslan var send út um miðjan febrúar með svarfresti til 15. mars. Skýrslan var send til valinna einstaklinga í Landsstjórn Álandseyja. Hún var einnig send til stéttarfélaga og samtaka atvinnurekenda, og beint til stærstu fyrirtækja og háskólans.
Svar frá Mathias Brink hjá landsstjórn Álandseyja
- Fyrir starfsmann sem býr í Svíþjóð en starfar á Álandseyjum, og þá er land atvinnurekandans Finnland, eru það einkum tvær einfaldanir á reglunum sem eru mikilvægar.
- Önnur lausnin er að heimavinna í búsetulandinu verði gerð sambærileg við starf í landi atvinnurekandans. Þetta er mikilvæg tillaga sem hefði mikla hagnýta þýðingu fyrir einstakling sem býr í Svíþjóð en starfar á Álandseyjum.
- Hin tillagan að lausn er að undanþáguaðferðinni (exemption) verði beitt á launatekjurnar, hvort sem einstaklingur er starfsmaður á almennum eða opinberum vinnumarkaði. Þá yrði vinnumarkaður á Álandseyjum eftirsóknarverðari þar sem skattbyrði er verulegra lægri á Álandseyjum en í Svíþjóð.
Svar frá Sofia Higson, landsstjórn Álandseyja
- Almennt virðist mér að tillögurnar sem koma fram í skýrslunni stuðli að því að gera skattkerfið meðfærilegra fyrir skattgreiðendur og um leið í samræmi við markmið fjárhagsáætlunar landsstjórnarinnar um að það eigi að vera auðvelt að starfa í fjarvinnu frá Álandseyjum. Hvað varðar áhrif á skatttekjur þyrftum við þó að greina raunáhrifin sem tillögurnar myndu fela í sér. Ég hef ekki haft tíma til að gera slíka greiningu.
- Almennt sýnist mér skýrslan byggja á aðstæðum vegna landamæra við Eyrarsund. Það sjálfsagt eðlileg afleiðing af því að flestir þeirra sem sækja vinnu yfir landamæri eru á því svæði, en þess vegna verður aðeins erfiðara að átta sig á afleiðingum vegna landamæra milli Svíþjóðar og Finnlands.
- Varðandi vandamálasviðin 2 og 3 eru lagðar til lausnir sem fela í sér sameiginlegt rafrænt dagbókarkerfi og uppgjörsfyrirkomulag fyrir þá starfsmenn sem kjósa skattlagningu í starfslandinu. Slíkar lausnir krefjast kerfisbreytinga eða stofnunar nýrra kerfa sem ná yfir landamæri. Það getur verið tímafrekt og kostnaðarsamt og myndi hafa afleiðingar fyrir norrænu löndin, en það er ekki komið inn á það undir viðkomandi vandamálasviði.
Svar til Álandseyja
Kæru Sofia og Mathias
Takk fyrir jákvæð viðbrögð ykkar við skýrslunni. Við fögnum því að skýrslan komi inn á mikilvæga málaflokka og að ykkur finnist lausnirnar viðeigandi. Við bendum þó á að lausnunum er ætlað að takast á við samnorrænan vanda með áherslu á öll löndin og norræn landamæri. Ekki með sérstakri áherslu á tiltekin landamærasvæði.
FÆREYJAR
Ekki hefur tekist að framkvæma umsagnarferli í Færeyjum.
Samnorræn mál
NFS (Norræna verkalýðssambandið)
Svar frá NFS
Til Stjórnsýsluhindranaráðsins – Norrænu ráðherranefndarinnar
Kæru norrænu félagar
Fyrst vil ég þakka fyrir uppbyggilegan og fróðlegan umræðufund í Stokkhólmi þann 14. febrúar um norræna skattasamninga í sambandi við störf yfir landamæri. Þetta voru góðar umræður og samtal og við fengum góða kynningu um bæði áskoranir og mögulegar lausnir sem ráðgjafarnir benda á.
Á fundinum urðum við sammála um að hægt væri að koma viðbótarsjónarmiðum á framfæri áður en verkefninu lýkur. Eins og við hjá NFS höfum ítrekað bent á, erum við í meginatriðum jákvæð gagnvart auknum hreyfanleika og samþættingu á sameiginlegum norrænum vinnumarkaði. Það er mikilvægt að reglurnar hindri ekki hreyfanleika.
Við höfum einnig bent á að reglur og möguleg einföldun gildandi regluverks og verklags má ekki leiða til svo mikilla breytinga eða einföldunar að það geti auðveldað undirboð hvað varðar starfskjör í ólíkum löndum, eða að hægt verði að velja sér fyrirkomulag, starfsstöðvar og skattafríðindi til að sniðganga gildandi reglur eða nýta sér einfalt regluverk til að ná óheilbrigðu samkeppnisforskoti eða grafa undan skilgreindum kjörum og/eða félagslegum réttindum.
Við höfum nú rætt þessa þætti nánar við nokkur aðildarsamtaka NFS og bætum á þeim grundvelli við að einnig sé mikilvægt að bæði skýrslan og tillögur að mögulegum lausnum nái á skýrari hátt en hingað til utan um þessar áskoranir, svo nýjum tillögum fylgi ekki óæskilegar afleiðingar, um leið og við erum að sjálfsögðu sammála markmiðinu um að létta undir með bæði launafólki og viðurkenndum fyrirtækjum í þessum efnum. Til að varpa ljósi á þetta og koma með raunveruleg dæmi um áskoranir og spurningar sem þarf að greina og leggja áherslu á sendum við hér með þessa skýrslu sem tekin var saman hjá félögum okkar hjá norska starfsgreinasambandinu, YS.
Við munum að sjálfsögðu taka þátt í áframhaldandi samtali og umræðum um þessi málefni.
Með góðri kveðju
Magnus Gissler
Framkvæmdastjóri / General Secretary
Magnus Gissler
Framkvæmdastjóri / General Secretary
Svar til NFS (Magnus Gissler)
Við vísum til samhljóðandi svars sem við sendum til YS sem birtist hér á eftir.
YS
(Norska starfsgreinasambandið)
Svar frá YS
Svör við samnorrænum spurningum frá NFS og YS
Verkefnishópurinn þakkar fyrir jákvætt og vinsamlegt samtal sem við áttum á fundinum og við fögnum því að YS og NFS telja einnig að leysa þurfi skattavanda þeirra sem starfa í fjarvinnu yfir landamæri, á þann hátt að launafólk og fyrirtæki upplifi færri vandamál og að umsýsluálag verði minna.
YS og NFS nefna þrjú megin vandamálasvið.
- Félagslegt öryggisnet
- Heimaskrifstofa
- Áætlanir fyrirtækja varðandi skatta og starfskjör
Liðirnir 1 og 2 snúa að starfskjörum og rétti til greiðslna frá almannatryggingum vegna fjarvinnu og hlutafjarvinnu og eru utan sviðs skýrslunnar. Það er því ekki hlutverk verkefnishópsins að svara þeim vandamálaflokkum.
Liður 3 fjallar um hættuna á því að fyrirtæki eða starfsmaður geti misnotað þær reglur sem lagðar eru til, í því skyni að greiða lægri skatt, með því að skrá sig í öðru landi. Til að einfalda hlutina höfum við tekið dæmi YS með í svarið.
Dæmi YS um hugsanlega misnotkun skattareglnanna:
- „Ef fyrirtæki þarf ekki að taka tillit til þess hvar starfsmennirnir búa, og þarf ekki að hafa bækistöð í sama landi og starfsmennirnir, getur fyrirtækið kosið að hafa einungis bækistöð í því landi þar sem fyrirtækið nýtur hagstæðustu skattakjara hvað varðar fyrirtækjaskatt þess. Norskt fyrirtæki á sviði upplýsingatækni sem hefur alla sína starfsmenn i Noregi, getur t.d. kosið að koma sér fyrir í Svíþjóð til að nýta sér lægri fyrirtækjaskatt. Jafnframt heldur fyrirtækið öllum sínum norsku starfsmönnum, en á heimaskrifstofum“.
Svar til YS og NFS:
Ekki er hætta á að þetta dæmi raungerist miðað við fyrirkomulag þeirra lausna sem lagðar eru til í skattagreiningunni.
Í fyrsta lagi verða starfsmennirnir skattlagðir í búsetulandinu ef vinnan er einungis unnin þar. Í öðru lagi mun skipting skatts milli starfslands og búsetulands lúta sömu reglum og gilda í dag, á grundvelli þess hvar starfið er unnið.
Það sem er nýtt í tillögu verkefnishópsins er einmitt að það eru skattyfirvöld landanna sem sjá um skiptingu skatttekna milli landanna, í stað þess að hún byggist eins nú er, á skattframtali hvers starfsmanns fyrir sig. Þetta mun draga úr flækjum og umsýslu sem fylgir því að telja fram í tveimur löndum og mun einnig draga úr hættu á skekkjum.
Við sjáum enga hættu á að fyrirtæki muni koma upp bækistöðvum í því landi þar sem skattakjörin eru best, sbr. dæmi ykkar, þar sem fyrirtæki kemur sér fyrir í Svíþjóð en heldur starfsmönnum sínum í fjarvinnu frá Noregi.
Í því tilviki yrði fyrirtækið að fara fram á það við skattyfirvöld í Noregi að þau staðfestu að það teldist ekki hafa fasta starfsstöð í skattalegu tilliti í Noregi, sem norsk skattyfirvöld myndu hafna. Þess vegna verður sænska fyrirtækið að greiða fyrirtækjaskatt af starfsemi sinni í Noregi samkvæmt sömu reglum og gilda um norsk fyrirtæki og fastar starfsstöðvar.
Í því tilviki yrði fyrirtækið að fara fram á það við skattyfirvöld í Noregi að þau staðfestu að það teldist ekki hafa fasta starfsstöð í skattalegu tilliti í Noregi, sem norsk skattyfirvöld myndu hafna. Þess vegna verður sænska fyrirtækið að greiða fyrirtækjaskatt af starfsemi sinni í Noregi samkvæmt sömu reglum og gilda um norsk fyrirtæki og fastar starfsstöðvar.
Vegna þess að skatthlutfall fyrirtækjaskatts í norrænu löndunum er aðeins breytilegt á bilinu 20-22%, yrði ávinningur af því að reyna að haga sér eftir skatthlutfalli sáralítill.