Go to content

Almennar tillögur

Eins og fram hefur komið fela ofangreindar niðurstöður í sér fjölda mikilvægra tilbrigða innan miðlægra málasviða. Í köflum um helstu vandamálasvið hér á eftir eru því lagðar til lausnir fyrir hvert svið vandamála fyrir sig. Þá er einnig lagt mat á hvaða afleiðingar einstakar tillögur hafa fyrir norrænu löndin – m.a. í formi lægri skatttekna. Í aðalatriðum er þó hægt að draga tillögurnar saman í tvær almennar tillögur:

Einföldun reglnanna

Einföldunin á að gera það fyrirsjáanlegt hvar tekjur eru skattlagðar og hver heildarskattgreiðsla einstaklingsins verður. Jafnframt á hún að tryggja að enginn hópur fái ósanngjarna skattameðferð í samanburði við aðra sem starfa í og/eða búa í sama landi.
  • Lagt er til að meginreglan sé sú að tekjur séu skattlagðar í landi atvinnurekandans. Það á líka við þótt hluti af starfinu sé unnið t.d. frá heimaskrifstofu. Þetta dregur úr óvissu og tryggir að starfsmaðurinn lendi ekki í skattavandamálum ef viðkomandi þarf allt í einu að starfa meira heima, eins og gerðist í Covid-19 faraldrinum.
  • Uppgjör skatta og yfirfærsla á að færast af höndum einstaklingsins yfir á hendur landanna sem sjá um hana sín á milli í samræmi við endurskoðaðan innheimtusamning
    Samkomulag um innheimtu og yfírfærslu skatta:
    á grundvelli þess hvar vinnan er unnin.

Fjarlægja óþarfa umsýslu

Fyrirtæki ættu einungis að þurfa að fara að reglum í einu landi, þ.e.a.s. heimalandi fyrirtækisins. Lagt er til að einfalda reglurnar svo einungis þurfi að tilkynna og halda eftir staðgreiðsluskatti í landi atvinnurekandans. Það dregur úr umsýsluálagi atvinnurekandans. Um leið fá löndin eftir sem áður þann skatt sem þeim ber með uppgjöri og yfirfærslu milli landanna.
  • Markmiðið með norræna innheimtusamkomulaginu sem gekk í gildi 1. janúar 1998 var að staðgreiðsluskatti skyldi einungis haldið eftir í einu landi. Svokölluð NT-eyðublöð voru hönnuð í þeim tilgangi. Eyðublöðin gefa kost á að starfsmaður og atvinnurekandi sem eru hvor í sínu landinu fari fram á að öllum skatti sé haldið eftir annað hvort í búsetulandinu eða starfslandinu (við starf í öðru norrænu landi). Innheimtusamkomulagið mætti að þessu leyti útvíkka með NT-3 eyðublaði þegar: atvinnurekandinn er í öðru norrænu landi en því sem starfsmaðurinn býr í, og þannig að það nái einnig til skilagreinaskyldu, svo hún eigi einungis við í atvinnurekandalandinu.
  • Norrænn atvinnurekandi með starfsmann sem býr í öðru norrænu landi getur með eyðublaðinu farið fram á að öllum skatti skuli haldið eftir og hann tilkynntur í landi atvinnurekandans. Þegar árið er liðið er skattur sem á að renna til búsetulands starfsmannsins gerður upp og yfirfærður frá landi atvinnurekandans. Það myndi einfalda umsýslu fyrir atvinnurekendur og tryggja að tvöfaldur skattur sé ekki tekinn jafnóðum. Jafnframt tryggir það atvinnurekandalandinu og búsetulandinu réttar skattgreiðslur.
  • Til þess þarf að efla framkvæmd innheimtusamkomulagsins, því oft tekur meðferð framtala og yfirfærsla skatts allt of langan tíma. Velta má fyrir sér að skattyfirvöld á Norðurlöndum innleiði í þessu skyni sameiginlegt rafrænt dagbókarkerfi sem starfsmenn geta notað til að skrá í hvaða landi vinnan fer fram. Með tilkynningum frá atvinnurekendum ættu skattyfirvöld þar með að hafa þau gögn - tekjuupplýsingar o.fl. – sem eru nauðsynleg til að reikna út álagninguna.

Dæmigert tilvik

Svona er staðan í dag
Svona á hún að vera í framtíðinni
  1. Fyrirtæki veltir fyrir sér að ráða starfsmann frá öðru norrænu landi og veita viðkomandi kost á að vinna heima.
  1. Fyrirtæki veltir fyrir sér að ráða starfsmann frá öðru norrænu landi og veita viðkomandi kost á að vinna heima.
  1. Fyrirtækið þarf að hafa mikið fyrir því að kynna sér reglur um það hvenær heimavinna telst föst starfsstöð í búsetulandi starfsmannsins. Ef svo er, verður fyrirtækið annað hvort að sleppa því að ráða starfsmanninn með möguleika á heimavinnu, eða að öðrum kosti að skrá fasta starfsstöð, sem kostar bæði fé og fyrirhöfn.
  1. Fyrirtækið fer fram á samþykki fyrir því að þetta sé unnt, án þess að heimaskrifstofan teljist föst starfsstöð.
  1. Burtséð frá því hvort heimavinnan telst föst starfsstöð, gæti fyrirtækið þurft að halda eftir skatti og tilkynna um launagreiðslur bæði í landi atvinnurekandans og búsetulandi starfsmannsins. Þessu fylgir umsýsla fyrir fyrirtækið – jafnvel þótt skráning þess ráði ekki úrslitum um það hvort löndin fá sínar skattgreiðslur, því það ræðst af skattframtali einstaklingsins og norræna innheimtusamkomulaginu.
  1. Atvinnurekandinn skilar NT3-eyðublaði til skattyfirvalda í atvinnurekandalandinu, sem upplýsa skattyfirvöld í búsetulandinu um að skatti sé haldið eftir og tilkynnt um hann í landi atvinnurekandans.
  1. Þegar árið er liðið, á einstaklingurinn að gefa upp á skattframtali sínu (eða framtölum) hversu mikil vinna var unnin í hvoru landi. Þetta þyngir alla stjórnsýslu og getur skapað einstaklingnum lausafjárvanda, ýmist vegna þess að of miklum skatti hefur verið haldið eftir á árinu, þar sem atvinnurekandanum var skylt að halda eftir skatti í fleiri en einu landi, eða vegna óvæntrar kröfu um eftirágreiddan skatt.
  1. Með sameiginlegu rafrænu dagbókarkerfi tilkynnir starfsmaðurinn hvort og hvenær hann hefur unnið í öðrum norrænum löndum en starfslandinu. Þetta, ásamt tilkynntum upplýsingum, liggur því til grundvallar hvernig skattgreiðslur starfsmannsins skiptast milli landanna og jafnframt yfirfærslu skatttekna milli landanna ef með þarf.