VITUNDARVAKNING UM KYNFERÐISLEGA ÁREITNI MEÐAL UNGS FÓLKS

SVÍÞJÓÐ, FINNLAND, LETTLAND, ÍSLAND

Í kjölfar Metoo hreyfingarinnar tóku fulltrúar ýmissa norrænna barnaréttindasamtaka eftir að þörf væri á meiri þekkingu á því hvernig kynferðisleg áreitni getur virkað sem ein gerð eineltis.

- Norðurlöndin eru leiðandi í heiminum í því að koma í veg fyrir einelti, en við sáum að meira þyrfti að gera varðandi kynferðislegri áreitni. Við áttuðum okkur á að við þyrftum að tengja saman aðgerðarsvið eineltismála og mála sem snúa að kynferðislegri áreitni, segir Åsa Gustavsson, sérfræðingur hjá sænsku samtökunum Friends.

Hún var sænskur umsjónarmaður norræn-baltneska verkefnisins „Þekking byggð á rannsóknum um aðferðir gegn kynferðislegri áreitni og einelti meðal barna og ungmenna“. Verkefnið hlaut styrk frá Norræna jafnréttissjóðnum árið 2019 og leiddi af sér skýrslu og ráðstefnu þar sem aðilar sem vinna gegn einelti komu saman.

Barnaréttindasamtök frá Svíþjóð, Finnlandi, Íslandi og Litháen tóku þátt í verkefninu.

Með því erfiðasta í starfinu við að styðja við og hjálpa börnum og ungmennum sem hafa orðið fyrir einelti er skömmin sem margir þolendur upplifa. Skömmin leiðir til þess að börnin hika við að segja frá því sem þau hafa gengið í gegnum og þetta á líklega sérstaklega mikið við um börn sem hafa orðið fyrir kynferðisofbeldi, telur Åsa Gustavsson.

Hún vill meina að verkefnið þeirra hafi meðal annars aukið þekkingu á því hvernig sé hægt að  auðvelda börnum og ungmennum að byrja að tala um varnarleysi sitt.

- Ef við spyrjum börnin hvort þau hafi orðið fyrir kynferðislegri áreitni þá svara þau oft nei, en ef við spyrjum sérstaklega um ákveðnar athafnir eða hvort einhver hafi gert þeim eitthvað án þess að þau hafi gefið samþykki, þá koma sögurnar, segir hún.

Eftir á að hyggja sér Åsa Gustavsson að norræn-baltneska verkefnið hefur ekki aðeins lagt til nýja þekkingu í starfið gegn kynferðislegri áreitni. Önnur mikilvæg hliðarafleiðing telur hún hafa verið að  verkefnið leiddi til dýpri samskipta milli barnaréttindasamtaka á Norðurlöndum og í Eystrasaltsríkjunum.

- Í verkefninu fengum við tækifæri til að deila aðferðum og vinnubrögðum og við höfum haldið áfram að deila hugmyndum okkar á milli eftir verkefnið, segir hún.

Á meðan á verkefninu stóð var stofnað tengslanet með fulltrúum frá þátttökusamtökunum og þau hafa haldið áfram að hittast reglulega.

- Það er virkilega dýrmætt að geta lært hvort af öðru. Með því að starfa saman öðlumst við líka sterkari rödd. Það getur vonandi hjálpað okkur þegar við tölum fyrir breytingum í stefnumótun, segir Åsa Gustavsson.

Í áframhaldandi starfi gegn einelti og kynferðislegri áreitni í skólanum segir hún að sérstaklega þurfi að huga að því að varpa ljósi á viðkvæma stöðu ungs hinsegin fólks.

- Við sjáum að ungt hinsegin fólk er í sérstakri áhættu og þau verða fyrir ýmiss konar ofbeldi.