UPPLÝSINGAGJÖF Í KÓRÓNUVEIRUFARALDRINUM MEÐ TILLITI TIL JAFNRÉTTISSJÓNARMIÐA

ÍSLAND, SVÍÞJÓÐ, LETTLAND

Hversu vel tókst sænskum og íslenskum yfirvöldum að ná til farandverkakvenna í Covid-19 heimsfaraldrinum? Fékk hópurinn nægar upplýsingar um útbreiðslu smita og möguleika á bólusetningu? Þetta er efni norræn-baltneska verkefnisins „Kynbundið heilsumisrétti meðal farandverkakvenna í kórónuveirufaraldrinum og lýðheilsuviðbrögð á Norðurlöndum“.

Kveikjan að verkefninu er sú að það hefur sýnt sig að þeir hópar sem kórónuveirufaraldurinn hefur snert hvað mest er annars vegar fólk sem fætt er erlendis og hins vegar konur. Báðir hóparnir hafa greinst með covid-19 í meira mæli og virðast einnig verða fyrir meiri áhrifum af langtímaafleiðingum aðgerða yfirvalda. Meðal farandverkafólks hefur einnig mælst minni bólusetning og hlutfall dauðsfalla í þeim hópi er hátt samanborið við aðra hópa. Aðstæður farandverkakvenna í heimsfaraldrinum hafa lítið verið skoðaðar, segir Markus Meckl, umsjónarmaður verkefnisins og prófessor við Háskóla Íslands á Akureyri.

Hann telur að ein ástæða þess að bæði hópur farandverkafólks og hópur kvenna hafi orðið sérstaklega fyrir barðinu á heimsfaraldrinum sé sú að margir þessara hópa starfi í starfsgreinum þar sem ekki er hægt að komast hjá því að útsetja sig fyrir smiti.

- Ef þú vinnur við þrif, aðhlynningu eða í verksmiðju hefurðu ekki kost á því að vinna heima við, segir hann.

Lágt hlutfall bólusetninga og þröngbýli meðal farandverkafólks bendir hann einnig á sem aðrar skýringar á því að hópurinn varð illa úti í faraldrinum.

Vísindamenn frá Íslandi, Svíþjóð og Lettlandi taka þátt í verkefninu sem nú stendur yfir. Vísindamennirnir skoða hversu vel upplýsingagjöf sænskra og íslenskra yfirvalda náðu til lettnesks farandverkafólks, og þá sérstaklega til farandverkakvenna. Ástæðan fyrir því að lettneskt farandfólk var skoðað sérstaklega er sú að hópurinn er tiltölulega stór bæði í Svíþjóð og á Íslandi.

Á meðan á verkefninu stendur munu rannsakendur taka viðtöl við lettneska farandverkafólk á Íslandi og í Svíþjóð en einnig við fólk sem býr í Lettlandi.

Við erum forvitin að vita hvort sýn farandverkafólks á covid-19 og bólusetningu endurspegli ríkjandi viðhorf í heimalandinu, segir Markus Meckl.

Ef það er svo að farandverkafólk á krepputímum fái aðallega upplýsingar frá heimalöndum sínum, telur hann að það sé eitthvað sem norræn yfirvöld gætu þurft að hafa í huga við mótun kreppuupplýsinga og við val á upplýsingaleiðum.

Markus Meckl hefur trú á mikilvægi þess að skoða kreppuupplýsingagjöf með jafnréttisgleraugum. Á meðan verkefninu stendur munu hann og aðrir rannsakendur kanna hvaða þýðingu kyn hefur haft fyrir hvar farandverkafólk fékk sínar upplýsingar um útbreiðslu kórónaveirunnar og bólusetningarmöguleika.

– Við vitum ekki hvort sé kynjamunur þar, en okkur grunar það, segir Markus Meckl.

Hann telur að yfirvöld á Norðurlöndum þurfi að skoða hversu vel upplýsingagjöf þeirra náði til farandverkafólks í faraldrinum og ef í ljós kemur að löndin hafi leyst verkefnið misvel af hendi þá eru þar tækifæri til þess að læra hvert af öðru. Hann vonast til þess að verkefnið muni leggja til þekkingu til framtíðar.

– Covid er svo að segja liðin tíð, en í næstu kreppu er mikilvægt að ná til allra íbúa. Kannski er ekki nóg að bara þýða upplýsingarnar á mismunandi tungumál, meira gæti þurft til, segir hann.