NORRÆNT SAMSTARF GEGN STAFRÆNU OFBELDI

ÍSLAND, DANMÖRK, NOREGUR

Athugasemdir sem fela í sér kynjafordóma. Hótanir. Nektarmyndum sem er dreift án samþykkis. Netofbeldi er vaxandi vandamál og innan Kvenréttindafélags Íslands áttaði maður sig snemma á  kostunum við það að takast á við málið í sameiningu á Norðurlöndum. Árið 2015 var samtökunum úthlutað styrk til verkefnis sem unnið var í samstarfi við dönsku samtökin Kvinderådet og norsku samtökin Likestillingssenteret KUN.

- Við vildum leggja áherslu á að skoða hvaða leiðir standa konum til boða sem leita réttar síns og sækja réttarbætur í löndunum okkar, segir Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir, fyrrverandi framkvæmdastjóri sem starfar nú sem sérlegur ráðgjafi hjá Kvenréttindafélagi Íslands.

Innan ramma verkefnisins unnu samtökin þrjú skýrsluna „Preventing online gender-based violence in the Nordics“ sem kom út árið 2017. Skýrslan byggir meðal annars á viðtölum við konur í viðvæmri stöðu í Noregi og Danmörku. Í skýrslunni lýsa konurnar reynslu sinni af samskiptum við lögreglu og dómstóla. Hins vegar gekk þeim ekki að vekja athygli á málum frá Íslandi, segir Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir.

- Okkur reyndist erfitt að finna viðmælendur, ekki vegna þess að konur á Íslandi séu síður í viðkvæmri stöðu heldur vegna þess að þær sáu engan tilgang í því að segja frá. Eins og íslensk lög lágu fyrir voru litlar líkur á að reka mál þeirra löglega.

Stafræns kynferðisofbeldis var ekki getið í íslenskum lögum og mjög fáir gerendur höfðu verið sóttir til saka. Konur slepptu því líka að tilkynna vegna þess að þær treystu ekki lögreglunni til að taka mál þeirra alvarlega, bætir hún við.

Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir telur að þetta norræna verkefni hafi stuðlað að því að stafrænt kynferðisofbeldi komst á dagskrá stjórnmálanna, og sérstaklega á Íslandi.

- Við sáum að málin voru farin að fá meiri athygli í Noregi og Danmörku. Ég tel að það að Ísland hafi ekki staðið vel í þeim samanburði hafi sett pressu á okkar yfirvöld, segir hún.

Frá því að verkefninu var hrint í framkvæmd hefur Ísland sett ný lög sem einfalda fólki að kæra þegar einhver dreifir kynferðislegum myndum án samþykkis viðkomandi. Lögin voru sett árið 2021 og samkvæmt þeim er bæði ólöglegt að dreifa myndum og að hóta dreifingu.

- Ég er ekki að halda því fram að nýju lögin hafi verið sett vegna verkefnisins okkar, en ég tel að verkefnið hafi stuðlað að umræðu og auknum skilningi á því að þetta sé ofbeldi, segir Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir.