Info Norden: Það markverðasta á árinu 2024

Info Norden gegnir hlutverki í stefnu Norrænu ráðherranefndarinnar að auðvelda fólki að flytja sig á milli norrænu landanna og nýta þau tækifæri sem í því felast. Árið 2024 náði upplýsingaþjónustan til fjölmargra íbúa og hefur átt stóran þátt í að auðkenna og draga úr stjórnsýsluhindrunum sem eru í vegi fólks og fyrirtækja.

• Metfjöldi leitar upplýsinga um tækifæri á Norðurlöndum: Árið 2024 voru 2,5 milljón heimsóknir á Info Norden og 3 milljónir síðubirtingar. Heimsóknir á vefsvæðið voru 24,8% fleiri en árið á undan. Þetta er það mesta frá upphafi. Noregur er það land sem oftast er leitað upplýsinga um: 30% af síðum sem skoðaðar voru á árinu 2024 fjölluðu um Noreg. Mest var aukningin í heimsóknum frá löndum utan Norðurlanda (+39%) og mest var aukningin á síðubirtingum fyrir síður um Finnland (+70%).
• Notendur Info Norden finna sífellt meiri upplýsingar á netinu: Info Norden svaraði 4.411 erindum árið 2024. Fjöldi erinda hefur minnkað um 4,4% samanborið við árið á undan. Aukinn fjöldi heimsókna á vefsíður Info Norden er til vitnis um að fleiri finna þær upplýsingar sem þau leita eftir án þess að þurfa að hafa samband við Info Norden. Hluti erinda í hlutfalli við heimsóknir á vefsíður fækkaði frá 2,3 erindum á hverjar 1.000 vefsíðuheimsóknir árið 2023 í 1,7 erindi árið 2024. Þetta er í samræmi við viðleitni Info Norden að fleiri finni þau svör sem leitað er eftir á norden.org.
• Nýir leiðarvísar: Info Norden hefur á síðustu árum útbúið leiðarvísa fyrir tiltekna markhópa og aðstæður. Árið 2024 birti Info Norden leiðarvísa um fjarvinnu og blandað vinnuform, búferlaflutninga eldra fólks og vann í samstarfi við Nordjobb að leiðarvísum um tímabundna dvöl og árstíðarbundna atvinnu. Á árinu hefur Info Norden bætt upplýsingar um almannatryggingar á vefsíðum sínum í samstarfi við tryggingastofnanir landanna.
• Info Norden er hluti af vinnunni við afnám stjórnsýsluhindrana: Á meðal fyrirspurna sem Info Norden svaraði árið 2024 var 201 fyrirspurn tengd aðstæðum þar sem notendur stóðu frammi fyrir áskorunum hvað varðar frjálsa för á Norðurlöndum. Info Norden hefur verið í sambandi við Stjórnsýsluhindranaráðið um nýjar mögulegar stjórnsýsluhindranir og hefur tilkynnt um fjórar slíkar til skrifstofu ráðsins hjá Norrænu ráðherranefndinni. Info Norden er einnig aðili að svæðisbundnum landamæraráðum, einföldunarhópum og stjórnsýsluhindranahópum innan landanna. 

Við þökkum fyrir heimsókn Info Norden og það tækifæri til að geta deilt starfsháttum við ráðgjöf til borgaranna. Kerfi þeirra, hannað út frá sérstöðu Norðurlanda, er frábært líkan til að styðja við frjálsa för. Heimsóknin veitti dýrmæta þekkingu með því að greina sameiginlegar áskoranir og þróun, náið í samræmi við vinnu ECAS og athuganir YEA. Í henni var lögð áhersla á mikilvægi samstarfsneta til að stuðla að nýsköpun og bæta stuðning við frjálsa för borgaranna á öllum evrópskum svæðum. 

• Samstarfi ætlað að efla atvinnuvefgáttir á Norðurlöndum og í Eystrasaltsríkjunum: Árið 2024 var komið á fót samstarfi á milli Info Norden, Norrænu ráðherranefndarinnar, Euroguidance og opinberu mennta- og atvinnugáttanna á Norðurlöndum og í Eystrasaltsríkjunum. Markmiðið er að skiptast á reynslu, skapa góð tengslanet þvert á landamæri og ræða þróun stafrænna lausna sem auðvelda borgurum aðgengi að upplýsingum um menntun og atvinnu á Norðurlöndum. Tveggja daga ráðstefna í Tromsø var upphafið að samstarfi og fleiri viðburðir eru í undirbúningi á vegum samstarfsnetsins fyrir árið 2025.
• Sameiginlegur vinnumarkaður í 70 ár: Samningur um sameiginlegan norrænan vinnumarkað hefur verið í gildi frá 1954. Info Norden stóð fyrir afmælisráðstefnu í Malmö ásamt sænska vinnumarkaðsráðuneytinu, sænsku Arbetsförmedlingen, Nordregio og Norðurlöndum í fókus. Þar var rætt um hvernig hægt væri að auðvelda einstaklingum og fyrirtækjum að nýta sér tækifæri annars staðar á Norðurlöndum, að leysa þurfi vandamál tengd notkun stafrænna lausna yfir landamæri, um mikilvægi þess að koma til móts við einstaklinga sem vilja vinna í fjarvinnu, að Norðurlöndin þurfi að verða meira aðlaðandi fyrir utanaðkomandi vinnuafl og að það ætti að vera auðveldara fyrir fólk frá löndum utan ESB/EES að fá vinnu yfir landamæri.
• Frjáls för á Norðurlöndum og í Evrópu: Vinnan við að efla frjálsa för á Norðurlöndum er nátengd ýmsum evrópskum aðgerðum. Árið 2024 átti Info Norden í upplýsingaskiptum um reynslu af ýmiss konar þjónustu og áætlunum í Evrópu, þar á meðal í heimsókn til Brussel. Fundir með Single Digital Gateway, Your Europe, European Citizen Action Service, Your Europe Advice, Europass og eIDAS hafa sýnt mikla möguleika á samræðum og samvinnu. 
• Info Norden setur frjálsa för á dagskrá á Norðurlöndunum: Info Norden setti Norðurlönd á dagskrá á nokkrum lýðræðishátíðum landanna, degi Norðurlanda, Järvaveckan, Vestnordens dag og Margretedagene. Stjórnsýsluhindranir í viðskiptalífinu, stafrænar hindranir og lausnir, öryggi, framtíð vinnumarkaðarins, starfsmenntun og aðlögunarmál á Norðurlöndum voru á meðal umræðuefnis stjórnmálafólks, fulltrúa atvinnulífsins, fræðimanna og annarra hlutaðeigandi.
• Samstarf við sendiráð Norðurlandanna með fókus á íbúa og fyrirtæki: Info Norden hefur um árabil þróað náið samstarf við norrænu sendiráðin. Árið 2024 hefur Info Norden verið í sambandi við öll norrænu sendiráðin í löndunum. Það samtal er mikilvægur þáttur í upplýsingaskiptum um hvað er að gerast í löndum og um hvaða áskorunum íbúar standa frammi fyrir við flutning, vinnu eða nám á Norðurlöndum.

Í samstarfi við Info Norden hafa Euroguidance Norway og Norræna ráðherranefndin á árinu 2024 komið á fót samstarfsneti um menntagáttir á Norðurlöndum og Eystrasaltsríkjunum. Info Norden hefur verið ómetanlegur samstarfsaðili við umsjón vefnámskeiða og ekki síst stóru ráðstefnunnar í Tromsø. Info Norden átti fulltrúa í skipulagsnefndinni og sinnti hópstjórn bæði á vefnámskeiðum og á viðburðinum sjálfum. Við vonumst til að halda áfram góðu samstarfi við Info Norden nú þegar netinu hefur verið komið á fót.

• Info Norden fær verðlaun fyrir góða þjónustu við borgara: Info Norden hlaut verðlaunin „Norrænt starf ársins 2024“ frá finnsku ungmennasamtökunum Pohjola-Nordens Ungdomsforbund. Verðlaunin eru þakklætisvottur fyrir „langt og gott samstarf sem aukið hefur vitund ungs fólks um þau tækifæri og áskoranir sem fylgja því að flytja, stunda nám og sækja vinnu á Norðurlöndum.“
• Aukin áhersla á stjórnsýsluhindranir og nýtt skipulag fyrir Info Norden: Frá 2025 mun Info Norden falla undir nýja sex ára samstarfsáætlun norrænu samstarfsráðherranna um frjálsa för á Norðurlöndum. Markmiðið með áætluninni er að draga úr stjórnsýsluhindrunum, stuðla að frjálsri för fólks og fyrirtækja og efla samstarf milli mismunandi aðila um stjórnsýsluhindranir og upplýsingastarf. Frá 2025 verður umsýsla Info Norden flutt frá norrænu félögunum og NORA til norrænu stofnananna í hverju landi.

Dæmi um ný og gömul erindi hjá notendum Info Norden á árinu 2024.

• Stafrænar hindranir: Stafræn þjónusta einfaldar yfirleitt samskipti almennings við hið opinbera í hverju landi. Hins vegar má sega að stafrænn múr sé á milli landanna. Nánast ómögulegt er að skrá sig inn í opinbera þjónustu með rafrænum skilríkjum frá öðru norrænu landi. Jafnvel á þeim vefsvæðum þar sem borgari getur í upphafi skráð sig inn hjá opinberu yfirvaldi í öðru norrænu landi vantar aðferðir til að auðkenna einstakling í kerfum hvers lands.  
• Deiling upplýsinga á milli þjóðskráa: Þegar einstaklingur flytur frá einu norrænu landi til annars og skráir sig þar er fjöldi upplýsinga sendur á milli  þjóðskráa landanna. En svo verða upplýsingaskiptin ekki meiri, t.d. um flutninga innan nýja landsins, nafnbreytingar eða nýjar fjölskylduaðstæður, svo sem hjónaband, skilnað eða barneignir. Þá verða engin sjálfvirk upplýsingaskipti á milli landanna komi til andláts. 
• Umboð og forræði: Sífellt fleiri leita til Info Norden til að spyrja hvort umboð eða annars konar forræði gildi þvert á landamæri Norðurlanda. Skortur á alþjóðlegum reglum felur í sér að ekki eru til nein skýr svör við þessu.
• Afgreiðslutími erinda: Margir borgarar upplifa langan meðhöndlunartíma hjá yfirvöldum þegar þeir flytja á milli Norðurlanda eða þegar opinber yfirvöld í tveimur eða fleiri löndum þurfa að skiptast á upplýsingum. Þetta á t.d. við hjá þjóðskrám og almannatryggingum eða þegar bifreið er flutt inn eða sótt er um ríkisborgararétt.
• Viðurkenning á sænskri menntun fyrir íslenska sérfræðilækna: Íslenskir læknar sem vilja gerast sérfræðingar í Svíþjóð eiga erfitt með að uppfylla kröfur sænska Bastjänstgöring (BT) til að sækja um sérfræðivottorð í Svíþjóð.
• Bankareikningar: Margir bankar á Norðurlöndum neita að stofna bankareikning fyrir þá sem ekki eru skráðir í landinu. Þetta snertir meðal annarra fólk sem sækir vinnu yfir landamæri, nýflutta einstaklinga, eigendur orlofsheimila eða fólk sem býr í öðru landi en hefur forræði yfir einstakling í öðru landi. Í sumum tilvikum stendur þetta einnig í vegi fyrir því að kaupa fasteignir í öðru landi. 
• Lán á erlendum bíl: Einstaklingur getur ekki fengið að láni bíl sem skráður er í  öðru norrænu landi og ekið honum í búsetulandinu án þess að eigandinn sé í bílnum. Þetta er vegna þess að lántakinn er talinn aðalnotandi og ókeypis notkun á bílnum er ekki leyfð. Það er heldur ekki hægt að skrá tímabundið lán skriflega. Vandamálið á sérstaklega við á landamærasvæðum þar sem ferðir yfir landamærin fram og til baka eru hluti af daglegu lífi.
• Skattlagning lífeyrissparnaðar erlendis: Einstaklingar sem búa í Danmörku verða fyrir því að vaxtatekjur af erlendum lífeyrissparnaði eru skattlagðar sem tekjur í Danmörku á sama tíma og þeir geta ekki tekið út eða flutt erlenda sparnaðinn.

Hvað er Info Norden?