Áætlanir Norrænu ráðherranefndarinnar á starfsárinu 2024
Norðurlöndin samþykktu í ágúst 2019 nýja framtíðarsýn Norrænu ráðherranefndarinnar um að Norðurlöndin verði sjálfbærasta og samþættasta svæði heims. Framtíðarsýnin hefur leitt til breyttrar forgangsröðunar og átaksverkefna til að tryggja að allt starf styðji með skýrum hætti stefnumarkandi áherslusviðin þrjú, græn Norðurlönd, samkeppnishæf Norðurlönd og félagslega sjálfbær Norðurlönd.
Tólf markmið framtíðarsýnarinnar skýra nánar það sem Norræna ráðherranefndin hyggst ná með starfsemi sinni 2021-2024
Allt starf Norrænu ráðherranefndarinnar á að stuðla að framkvæmd Framtíðarsýnar okkar fyrir 2030 og hinna þriggja stefnumarkandi áherslusviða. Samstarfsráðherrarnir samþykktu í byrjun árs 2020 tólf markmið hinna stefnumarkandi áherslusviða og sérstaka áherslu á þverlægt samstarf til að greiða fyrir framkvæmd framtíðarsýnarinnar.
Framkvæmdaáætlun tímabilsins 2021-2024 var samþykkt í desember 2020 til nánari skýringar á framkvæmd framtíðarsýnarinnar. Þar eru talin upp forgangsverkefni og þróunarsvið sem eiga að stuðla að því að markmiðum framtíðarsýnarinnar verði náð og þverlæg sjónarmið verði efld í allri Norrænu ráðherranefndinni.
Markmið 1: | Efla rannsóknir, þróun og framgang lausna sem stuðla að kolefnishlutleysi og aðlögun að loftslagsbreytingum, til dæmis í samgöngum, byggingum, matvælum og orkumálum. |
Markmið 2: | Tryggja líffræðilega fjölbreytni og sjálfbæra nýtingu lands og sjávar á Norðurlöndum. |
Markmið 3: | Efla hringrásar- og lífhagkerfi, sjálfbæra og samkeppnishæfa framleiðslu, sjálfbær matvælakerfi og hringrásir á Norðurlöndum þar sem auðlindir eru vel nýttar og eru án eiturefna. |
Markmið 4: | Auðvelda norrænum neytendum og gera það eftirsóknarvert að velja hollar, vistvænar og loftslagsvænar vörur með sameiginlegum aðgerðum sem stuðla að sjálfbærri neyslu. |
Markmið 5: | Stuðla að jákvæðri þróun í alþjóðasamstarfi um umhverfis- og loftslagsmál, til dæmis með því að liðka fyrir norrænum grænum lausnum víðar um heim. |
Markmið 6: | Styðja þekkingu og nýsköpun og auðvelda fyrirtækjum á öllum Norðurlöndum að nýta til fulls þá þróunarmöguleika sem felast í grænum, tæknilegum og stafrænum umskiptum og hinu vaxandi lífhagkerfi. |
Markmið 7: | Þróa færni og öfluga vinnumarkaði sem standast kröfur grænna umskipta og stafrænnar þróunar og sem styðja frjálsa för á Norðurlöndum. |
Markmið 8: | Nýta stafræn umskipti og menntun til að færa Norðurlöndin nær hvert öðru. |
Markmið 9: | Stuðla að gæðum, jafnræði og öryggi í heilbrigðis- og velferðarþjónustu fyrir alla. |
Markmið 10: | Beita sér fyrir því að almenningur á Norðurlöndum taki þátt í grænum umskiptum og stafrænni þróun, nýta sóknarfæri umskiptanna og vinna gegn því að umskiptin auki ójöfnuð í samfélaginu. |
Markmið 11: | Veita borgaralegu samfélagi á Norðurlöndum, einkum börnum og ungu fólki, sterkari rödd og aðild að norrænu samstarfi og auka þekkingu á tungumálum og menningu frændþjóðanna. |
Markmið 12: | Viðhalda trausti og samheldni á Norðurlöndum, sameiginlegum gildum og norrænu samfélagi með áherslu á menningu, lýðræði, jafnrétti, inngildingu, jafnræði og tjáningarfrelsi. |
Framtíðarsýnin felur í sér breyttar áherslur til að efla grænar aðgerðir
Samstarfsráðherrarnir samþykktu í febrúar 2020 að breyta skiptingu fjárins. Ákvörðunin felur í sér tilfærslur á fé milli ráðherranefnda í þeim tilgangi að efla græn verkefni og skapa jafnvægi milli stefnumarkandi áherslusviða framtíðarsýnarinnar. Tilfærslur á fé verða innleiddar í áföngum á tímabilinu 2021-2024.
Þegar breytingarnar verða um garð gengnar hafa 170 M.DKK árið 2024 (miðað við verðlag 2020) verið færðar til, eða rúmlega 1/6 af heildarfjárhagsáætlun Norrænu ráðherranefndarinnar en hún nemur um einum milljarði DKK. Það eru einkum áherslur á græn Norðurlönd sem verða auknar með meira en 100 M.DKK á árinu 2024 þegar tilfærslunum er lokið að fullu.
(Milljónir DKK á verðlagi ársins 2020) | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 |
MR-SAM | 251,625 | 227,445 | 220,320 | 215,195 | 203,070 |
MR-Digital | 15,458 | 15,926 | 17,051 | 18,176 | 19,301 |
MR-U | 224,723 | 211,666 | 204,416 | 197,166 | 189,916 |
MR-S | 42,331 | 40,737 | 40,237 | 39,737 | 39,237 |
MR-K | 180,255 | 161,858 | 154,608 | 147,358 | 140,108 |
MR-FJLS | 43,926 | 44,841 | 46,591 | 47,341 | 49,091 |
MR-Jäm | 11,671 | 11,369 | 11,369 | 11,369 | 11,369 |
MR-Vækst (atvinnustefna) | 86,241 | 88,313 | 91,313 | 94,313 | 98,313 |
MR-Vækst (orkumál) | 12,832 | 16,000 | 19,000 | 22,000 | 26,000 |
MR-Vækst (byggðastefna) | 32,848 | 32,499 | 32,999 | 33,499 | 33,999 |
MR-MK | 47,555 | 59,776 | 73,026 | 85,276 | 101,526 |
MR-A | 15,223 | 14,330 | 13,830 | 13,330 | 12,830 |
MR-Finans | 1,634 | 1,592 | 1,592 | 1,592 | 1,592 |
MR-lov | 1,225 | 1,193 | 1,193 | 1,193 | 1,193 |
Frátekið fé | 40,000 | 40,000 | 40,000 | 40,000 | |
Samtals | 967,547 | 967,547 | 967,547 | 967,547 | 967,547 |
Skýringarmyndirnar tvær hér fyrir neðan sýna í grófum dráttum hvernig fjárveitingum ársins 2024 verður skipt á milli þriggja stefnumarkandi áherslusviða og tólf markmiða framtíðarsýnarinnar. Taka skal fram að hvert fagsvið á skrifstofu Norrænu ráðherranefndarinnar áætlar skiptingu út frá því hvernig fjárhagsliðir hvers fagsviðs stuðla að hverju markmiði framtíðarsýnarinnar. Samanburður á skiptingu til grænna Norðurlanda (41%), samkeppnishæfra Norðurlanda (29%) og félagslega sjálfbærra Norðurlanda (30%) sýnir greinilega að öll þrjú svið eru sett í forgang en að græn Norðurlönd fá stærstan hluta fjárins.
Þannig birtist vinnan að Framtíðarsýn okkar 2030 í áætlunum og fjárhagsáætlun 2024
Vinnan að framkvæmd markmiða Framtíðarsýnar okkar 2030 er miðlæg í starfi Norrænu ráðherranefndarinnar og fjárhagsáætlun ársins 2024. Í fjárhagsáætluninni er þess getið í inngangsorðum hvers fjárhagsliðs fyrir sig hvernig aðgerðir og verkefni í starfsemi Norrænu ráðherranefndarinnar stuðla að hinum tólf markmiðum framtíðarsýnarinnar. Við gerð fjárhagsáætlunar fyrir hvern fjárhagslið er einnig tekin afstaða til hvort einhverjar aðgerðir hans séu þáttur í þverlægum áherslum á jafnrétti, sjálfbærni (heimsmarkmið SÞ) og málefni barna og ungs fólks.
Eftirfylgni við árangur og matsaðgerðir hjá Norrænu ráðherranefndinni
Eftirfylgni við árangur og matsaðgerðir eru mikilvæg verkfæri í fjárhagsáætlunarferli Norrænu ráðherranefndarinnar. Á þann hátt nýtist fengin reynsla við undirbúning á nýjum pólitískum frumkvæðum. Í inngangsorðum hverrar ráðherranefndar í fjárhagsáætlunarritinu og undir hverjum fjárhagslið er greint frá árangri sem fengist hefur fyrir fjárveitinguna. Væntanlega verður stuðst í auknum mæli við árangursskýrslur og matsskýrslur þegar fjárveitingum er skipt í norrænu fjárhagsáætluninni. Við gerð fjárhagsáætlunar ársins 2024 er miðað við árið 2022 en það er síðasta fjárhagsár sem frágengið er og því hægt að fylgja eftir árangri þess. Ráðherranefndin í heild sinni samþykkti samtals um 300 pólitísk markmið á árinu 2022. Þar af töldust um 98% hafa náðst að fullu eða að hluta til og 2% töldust ekki hafa náðst eins og sjá má á myndinni hér að neðan.
Megnið af norrænu fé fór til samnorrænna verkefna, áætlana og norrænna stofnana. Hjá Norrænu ráðherranefndinni er unnið ötullega að því að meta verkefnastarfsemina. Stærri stefnumótandi aðgerðir eru alltaf metnar þegar þeim lýkur. Auk þess er viðtekin venja að framkvæma mat þegar samdar eru nýjar stefnur og áætlanir á fagsviðunum. Stuðst er við niðurstöður matsins þegar ákvarðanir eru teknar um framhald starfsins á viðkomandi sviðum.
Um stofnanirnar gildir að í ársskýrslunum er greint frá árangri sem náðst hefur með hliðsjón af kröfum sem tilgreindar eru í árlegum fjárveitingarbréfum þeirra. Hvað varðar verkefni og áætlanir þá kemur fram í gildandi leiðbeiningum og í verki að öll verkefni og áætlanir skulu metnar þegar þeim lýkur.